Çalışan, filo ve müşteri kullanımı nasıl ayrılır?
Otoparkı kullanan grupların alışkanlıkları birbirinden farklıdır. Çalışan araçları günün büyük bölümünde park halinde kalırken, filo araçlarında bir sonraki göreve çıkış saati kritik önem taşır. Müşterilerin ise tesiste kalış süresi genellikle daha kısa veya değişkendir. Eğer aynı otoparkta bu grupların hepsi bulunuyorsa, herkes için tek tip bir hizmet kuralı belirlemek yeterli olmayacaktır.
Sürece başlarken doğrudan cihaz adedi sormak yerine, bir haftalık kullanım tablosu hazırlamak çok daha yararlı bir başlangıçtır. Bu tabloda şu bilgilere yer vermelisiniz:
- Otoparktaki toplam araç sayısı
- Araçların geliş-gidiş saatleri
- Tahmini enerji ihtiyaçları
- Şarj önceliği olan araçlar
AC mi DC mi seçilmeli?
Araçların uzun süre park halinde kaldığı alanlarda maliyet açısından AC çözümler değerlendirilebilir. Ancak daha kısa sürede yüksek enerji ihtiyacı söz konusuysa DC seçeneği incelenmelidir. Burada en kritik kural, araçların şarj kabul güçlerini bilmeden istasyon gücünü belirlememektir. Araçların AC şarj kapasitesi için araç kullanım kılavuzu, DC şarj performansı için ise üreticinin belirttiği şarj koşulları mutlaka kontrol edilmelidir.
Örneğin, sekiz saat boyunca otoparkta bekleyen çalışan araçları ile kısa sürede yeniden yola çıkması gereken servis araçlarını birbirinden ayrı senaryolarda değerlendirmek gerekir. Unutulmamalıdır ki, en yüksek güçlü cihazı seçmek otoparktaki şarj ve kullanım sorununu tek başına çözmeye yetmez.
Eş zamanlı kullanım nasıl planlanır?
Otoparktaki toplam elektrikli araç sayısıyla, aynı anda şarj olacak araç sayısı aynı değildir. Bu yüzden kaç bağlantı noktası kurulacağı ile bu noktalara verilecek gücün nasıl paylaştırılacağı ayrı ayrı planlanmalıdır. Ayrıca bu planlama yapılırken, binanın diğer elektrik tüketimleri de hesaba katılarak teknik bir kapasite değerlendirmesi yaptırılmalıdır.
Kurulum yapacak tedarikçiye şu soruları mutlaka yöneltin:
- Aynı anda bütün soketler kullanılırsa araç başına ne kadar güç kalıyor?
- Öncelikli olan filo araçları için sistemde nasıl bir kullanım kuralı uygulanabilir?
- Kullanıcıların yaptıkları tüketimler sistem üzerinden ayrı ayrı izlenebiliyor mu?
- Olası bir internet kesintisinde sistem nasıl davranıyor, şarj devam ediyor mu?
- İleride yeni şarj cihazları eklemek için altyapıda hangi hazırlıklar şimdiden bırakılmalı?
Özel kullanım ile ticari şarj hizmeti nasıl ayrılır?
EPDK açıklamasına göre, yalnızca kendi ihtiyacına yönelik olan ve ticari bir faaliyette bulunmayan ev ve iş yeri ünitelerinde şarj hizmeti lisansı veya sertifikası alma zorunluluğu bulunmuyor. Tabii ki bu durum, teknik standartları ve diğer güvenlikle ilgili kurulum yükümlülüklerini ortadan kaldırmamaktadır.
Eğer ticari olarak istasyon işletmeciliği yapılacaksa, lisanslı bir şarj ağı işletmecisinden sertifika alınarak faaliyet gösterilmesi mümkündür. Burada karıştırılmaması gereken nokta; istasyon işletmek ile şarj ağı işletmenin tamamen farklı roller olduğudur. Dolayısıyla iş modeli kurulmadan önce güncel hukuki koşullar mutlaka teyit edilmelidir.
Eğer otoparkta bir ücretlendirme yapılacaksa veya müşterilere yönelik bir hizmet planlanıyorsa, bu faaliyetin niteliği en baştan açıkça belirtilmelidir. Cihazın sadece özel mülk sınırları içinde bulunması, yapılan kullanımın ticari olup olmadığı sorusunu tek başına yanıtlamaya yetmez.
Teklif ve işletme planında ne bulunmalı?
Tedarikçilerden teklif alırken şarj cihazı, elektrik işleri, saha düzenlemesi ve devreye alma bedellerini kalem kalem ayrı şekilde isteyin. Pano düzenlemesi ve kablo hattı gibi temel altyapı kalemleri toplam maliyeti büyük oranda değiştirebilir.
İstasyon kurulduktan sonraki işletme döneminde ise bakım, arıza müdahalesi, yazılım, haberleşme, ödeme sistemleri ve tüketim kayıtlarının sorumlularının kim olacağı şimdiden belirlenmelidir. Eğer ticari bir sözleşme yapılıyorsa; gelir paylaşımı, işletme giderleri ve sözleşme bitiminde ekipmanların mülkiyet durumu sözleşmede açıkça yer almalıdır.
Son olarak, gelir tahmini hazırlarken sadece yüksek doluluk oranlarına odaklanan tek bir senaryo üzerinden hareket etmeyin. Bunun yerine düşük, beklenen ve yoğun kullanım senaryolarını birbiriyle karşılaştırın. Yatırımın kesin ve çok kısa sürede geri döneceğini vaat eden hesaplamaların arkasındaki kabulleri mutlaka sorgulayın.